درمان ریشه دندان (اندودنتیکس) یک روش دندانپزشکی است که برای درمان عفونت در مرکز دندان استفاده می شود. درمان ریشه دردناک نیست و می تواند دندانی که در غیر این صورت باید به طور کامل کشیده شود را نجات دهد.
چرا به درمان ریشه نیاز است؟
عفونت در مرکز دندان (کانال ریشه) توسط باکتری هایی ایجاد می شود که در دهان زندگی می کنند و بافت دندان را تخریب می کنند.
ساختار دندان به طور کلی از 2 قسمت تشکیل شده است.
- تاج: قسمت بالایی دندان است که در دهان قابل مشاهده است.
- ریشه: تا استخوان فک کشیده می شود و دندان را در موقعیت خود محکم می کند.
همچنین دندان ها شامل قسمت های زیر می شوند:
- مینا - پوشش سخت بیرونی
- عاج - ماده نرم تری است که مینای دندان را نگه می دارد و بیشتر دندان را تشکیل می دهد
- سمان - یک ماده سخت که سطح ریشه را می پوشاند
- پالپ دندان - بافت نرم در مرکز دندان
سیستم کانال ریشه شامل پالپ دندان است و از تاج دندان تا انتهای ریشه امتداد دارد همچنین یک دندان می تواند بیش از 1 کانال ریشه داشته باشد.
چه زمانی درمان ریشه مورد نیاز است؟
زمانی که عکسبرداری با اشعه ایکس در دندان نشان میدهد که پالپ توسط عفونت باکتریایی آسیب دیده است، درمان ریشه مورد نیاز است. اگر پالپ توسط باکتری آلوده شود، ممکن است ملتهب شود و به باکتری اجازه تکثیر و گسترش دهد.
علائم عفونت پالپ عبارتند از:
- درد هنگام خوردن یا نوشیدن غذا و نوشیدنی سرد یا گرم
- درد هنگام گاز گرفتن یا جویدن
- لقی دندان
با پیشرفت عفونت، این علائم اغلب با از بین رفتن پالپ دندان ، ناپدید می شوند. سپس به نظر می رسد که دندان شما بهبود یافته است، اما عفونت در واقع از طریق سیستم کانال ریشه گسترش یافته است.
در نهایت علائم دیگری مانند:
- بازگشت درد هنگام گاز گرفتن یا جویدن
- تورم لثه در نزدیکی دندان آسیب دیده
- ترشح چرک از دندان آسیب دیده
- گونه یا فک متورم
- تیره شدن رنگ دندان
- بروز پیدا خواهند کرد.
در صورت بروز دندان درد مهم است که به دندانپزشک خود مراجعه کنید. اگر دندان شما عفونی شده باشد، پالپ به خودی خود بهبود نمی یابد و گذاشتن دندان عفونی در دهان ممکن است آن را بدتر کند. همچنین اگر عفونت داخل دندان شما ایجاد شود، ممکن است شانس کمتری برای اثربخشی درمان ریشه وجود داشته باشد.
آنتی بیوتیک ها، در درمان عفونت ریشه موثر نیستند. آنها می توانند به درمان عفونتی که فراتر از ریشه گسترش می یابد و باعث تورم می شود کمک کنند.
درمان ریشه چگونه انجام می شود؟
برای درمان عفونت در کانال ریشه، باکتری ها باید حذف شوند.
- حذف باکتری از سیستم کانال ریشه (درمان کانال ریشه)
- کشیدن دندان
اما معمولاً کشیدن دندان توصیه نمی شود زیرا بهتر است تا حد امکان دندان های طبیعی خود را حفظ کنید.
قبل از انجام درمان ریشه، بی حسی موضعی به شما داده می شود. این بدان معنی است که این روند درمانی بدون درد خواهد بود.
پس از حذف باکتری ها، کانال ریشه پر می شود و دندان ترمیم یا روکش می شود.
در بیشتر موارد بافت ملتهب نزدیک دندان به طور طبیعی بهبود می یابد.
درمان ریشه معمولاً موفقیت آمیز است. در حدود 9 مورد از 10 مورد، یک دندان می تواند تا 10 سال پس از درمان ریشه زنده بماند.
بهبودی پس از درمان ریشه
مهم است که در هنگام بهبودی پس از درمان ریشه از دندان های خود مراقبت کنید.
پس از درمان نهایی، دندان ترمیم شده دیگر نباید دردناک باشد، اگرچه ممکن است برای چند روز احساس درد کنید.
درمان مجدد ریشه دندان
در موارد نادر، درمان ریشه مطابق انتظار عمل نمی کند. ممکن است دندان درمان شده به درستی بهبود نیابد یا ممکن است بیمار با عوارض پس از درمان مواجه شود که دندان را به خطر می اندازد. درمان مجدد کانال ریشه شامل برداشتن تاج و مواد پر کننده قبلی، پاکسازی کانال های ریشه و پر کردن مجدد و ترمیم مجدد دندان است. به طور خلاصه، درمان مجدد کانال ریشه تقریباً مشابه روش اصلی است.
درمان مجدد کانال ریشه جایگزین بهتری نسبت به کشیدن دندان برای اکثر افراد است. اگر دندانی دارای پشتیبانی خوب استخوانی، ساختار محکم و لثه های سالم در زیر آن باشد، شانس زیادی برای نجات دارد. انتخاب درمان مجدد ریشه می تواند بسیار ارزان تر از روش های جایگزین باشد. ایمپلنتهای دندانی، بریج ها و ایجاد دندانهای مصنوعی ، بسیار بیشتر از کار با دندان طبیعی هزینه دارند. آنها همچنین نیاز به نگهداری دارند و نسبت به یک دندان "واقعی" احساس طبیعی کمتری دارند.
چرا درمان مجدد ریشه مورد نیاز است؟
دلایل متعددی وجود دارد که باعث می شود درمان ریشه به طور غیرمنتظره شکست بخورد، از جمله:
· تاج ترک خورده باشد و مواد پرکننده نشت کنند.
· کانال های منحنی یا باریک در طول درمان اولیه، به طور کامل پاکسازی نشده باشند.
· تأخیر در قرار دادن ترمیم نهایی.
· پوسیدگی جدید دندان.
· شکستگی جدید در دندان درمان شده
· ورود بزاق به ساختار ترمیمی
· ساختارهای پیچیده کانال
· وجود کانال کشف نشده
روند درمان مجدد کانال ریشه به چه صورت است؟
در درمان مجدد ، بی حس کننده موضعی تجویز می شود. اولین قدم در درمان مجدد کانال، دسترسی به قسمت داخلی دندان است. اگر روکش و پست گذاشته شده باشد، حذف خواهند شد.
در مرحله بعد، مواد پرکننده و یا موانعی که کانال های ریشه را مسدود می کنند، برداشته می شوند. این پروسه با استفاده از یک هندپیس اولتراسونیک انجام می شود. سپس از ابزارهای کوچک برای تمیز کردن و شکل دادن کانال های ریشه استفاده می شود. ممکن است برای اطمینان از تمیز بودن ریشه ها، رادیوگرافی گرفته شود. ممکن است در مواردی از مواد دارویی در داخل کانال ریشه استفاده شود و بقیه مراحل پاکسازی در ویزیت بعدی انجام گردد.
هنگامی که دندانپزشک مطمئن شد که کانال های ریشه کاملاً تمیز هستند، از گوتاپرکا برای پر کردن کانال ها استفاده می شود. این ماده لاستیکی برای جلوگیری از تهاجم باکتری ها، کانال ها را مهر و موم می کند. در نهایت یک روکش یا ترمیم موقت روی دندان اعمال می شود. در تاریخ بعدی، روکش دائمی مطابق رنگ قرار خواهد گرفت.
جراحی اپیکوکتومی
اپیکوکتومی یک روش جراحی ساده و جزئی است که بر روی کودکان و بزرگسالان به عنوان راهی برای حفظ دندان های در معرض خطر و جلوگیری از عوارض بالقوه جدی انجام می شود.
اگر دندانپزشک به شما می گوید که نیاز به اپیکوکتومی دارید، احتمالاً به این دلیل است که حتی اگر دندان شما قبلاً سابقه درمان کانال ریشه داشته است، التهاب یا عفونت باقی مانده در نزدیکی نوک ریشه وجود دارد که به استخوان فک شما می رسد.
چه زمانی استفاده می شود؟
این روش معمولاً زمانی توصیه می شود که یک درمان استاندارد کانال ریشه قبلاً روی دندان انجام شده باشد اما برای حفظ دندان و جلوگیری از عوارض بعدی کافی نباشد.
آیا دردناک است؟
اپیکوکتومی میتواند تهاجمیتر از درمان معمول ریشه باشد، به این معنی که تا زمان بهبودی معمولاً دردناکتر است. بیماران در طول اپیکوکتومی بی حسی موضعی دریافت خواهند کرد تا از هر گونه درد جلوگیری شود.
ناراحتی و تورم جزئی پس از عمل طبیعی است. درد پس از عمل معمولاً در طی چند روز اول به طور پیوسته کاهش مییابد، به طوری که بیش از یک سوم از بیماران ، هیچ داروی ضد دردی مصرف نمیکنند.
روند جراحی چگونه است؟
قبل از انجام هر کاری، بی حس کننده موضعی برای بی حس کردن ناحیه اطراف دندان آسیب دیده به شما داده می شود.
پس از برداشتن نوک ریشه، کانال ریشه داخل دندان تمیز می شود و با یک ترمیم کوچک مهر و موم می شود تا از عفونت بعدی جلوگیری شود. سپس بافت بخیه می شود .در نهایت لثه بهبود می یابد و در جای خود رشد می کند. استخوان فک نیز در نهایت اطراف پرکردگی انتهای ریشه ترمیم می شود.
اپیکوکتومی معمولاً 30 تا 90 دقیقه طول می کشد. محل قرارگیری دندان و پیچیدگی ساختار ریشه می تواند بر زمان لازم برای تکمیل جراحی تاثیر بگذارد.
روند بهبودی پس از جراحی
پس از از بین رفتن اثر داروی بیحسی ممکن است کمی ناراحتی و تورم داشته باشید. این ناراحتی به تدریج طی چند روز آینده کاهش می یابد و در عرض یکی تا دو روز، باید بتوانید فعالیت های عادی خود را از سر بگیرید.
بخیه ها معمولا در عرض یک هفته برداشته می شوند. در زمانی که بخیهها سر جای خود هستند، باید مراقب مسواک زدن و نخ دندان کشیدن در نزدیکی محل جراحی خود باشید.